Dołącz do czytelników
Brak wyników

Strefa Inspiracji

16 grudnia 2022

Gender Gap w nierówności płacowej

0 269

Report 20221 wynika, że potrzeba kolejnych 132 lat, aby zlikwidować różnicę płci w ujęciu globalnym. Na przedstawiony przez tę organizację indeks różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn składają się cztery wymiary: możliwości gospodarcze, edukacja, zdrowie i przywództwo polityczne.

Przyjrzyjmy się jednemu z aspektów Gender Gap – nierównościom płacowym i temu, jak przedstawiają się w Polsce oczekiwania finansowe przyszłych pracowników już na etapie studiów.

Luka płacowa jest miarą zróżnicowania wynagrodzeń ze względu na płeć

W Polsce wynosi ona 8,5% i chociaż jest niższa niż średnia unijna, to na przestrzeni dziesięciu lat wzrosła dwukrotnie2. Kobiety częściej pracują w niepełnym wymiarze godzin oraz zajmują gorzej płatne stanowiska (większy odsetek kobiet pracuje w gorzej płatnym sektorze publicznym) natomiast w sektorze prywatnym brakuje kobiet na wyższych szczeblach organizacji. Nie ma w tym niczego złego, jeśli stoją za tymi wyborami osobiste wartości. Problem pojawia się, gdy jest to wynik braku możliwości pracy w innym trybie z powodu konieczności sprawowania opieki nad dziećmi (przy braku innego wyboru), gdy za pomijaniem kobiet w rekrutacjach stoją utrwalane przez lata stereotypy (kobiety są mniej zdolne; nie ma sensu ich zatrudniać/szkolić, bo i tak zaraz odejdą na urlop macierzyński). Najbardziej rażące, ale bardzo często spotykane są sytuacje w których kobiety otrzymują niższe wynagrodzenie za wykonywanie takiej samej pracy jak ich koledzy zajmujący te same stanowiska.

Z badań Universum wynika, jakich zarobków oczekują studenci obu płci z poszczególnych kierunków, ile chcą zarobić Ci, którzy uczą się lepiej niż inni, oraz jak wygląda to w porównaniu z oczekiwaniami studentów w innych krajach.
Z badania preferencji talentów przeprowadzonego w 2022, zilustrowanego poniższym wykresem, pośród studentów w Polsce, największą różnicę (22%) w oczekiwaniach finansowych widać na kierunkach medycznych – 1597 zł brutto i prawniczych – 1506 zł.
 


Najmniejszą różnicę między oczekiwaniami (8%) obserwujemy w Polsce wśród studentów IT. Wydaje się, że widełki wynagrodzenia, od kilku lat podawane w ogłoszeniach o pracę w tym sektorze mają korzystny wpływ na utrzymanie równowagi w oczekiwaniach finansowych.

W tabelce poniżej widzimy procentowy udział polskich studentów obu płci osiągających najlepsze wyniki w nauce.  Na wszystkich kierunkach studiów, widać wśród nich przewagę kobiet.
 

*(dla Polski Universum za wysokie wyniki w nauce przyjmuje się oceny 4+ i wyższe)

Kolejna tabelka ilustruje oczekiwania finansowe tych samych grup.
 


Z powyższych danych wynika, że studenci osiągający wysokie wyniki w nauce, oczekują, że za swoją pracę otrzymają nawet o 2588,30 złotych więcej niż osiągające podobne wyniki studentki.

Spójrzmy, jak przedstawia się to w innych krajach. Poniższa tabela obrazuje oczekiwania finansowe studentów z innych krajów europejskich oraz Stanów Zjednoczonych, bez podziału na poszczególne kierunki studiów. Wynika z niej, że w Polsce mamy największą różnicę w tych oczekiwaniach spośród wymienionych krajów, bo aż 17%.
 


Spośród wymienionych krajów, najlepiej wypada Szwecja, w której dla wszystkich kierunków studiów łącznie różnica oczekiwań wynosi -7%, a oczekiwania studentek i studentów prawa są takie same i wynoszą 3480 euro (brutto). Dużo większą różnicę oczekiwań widać natomiast wśród studentów prawa we Francji. Tam studenci oczekują aż 43% wyższego wynagrodzenia niż studentki. Pozytywną ciekawostką, jest również Irlandia, w której studentki kierunków inżynieryjnych oczekują jedynie 2% niższego wynagrodzenia niż ich koledzy. To najmniejsza różnica w oczekiwaniach tej grupy wśród wszystkich badanych przez Universum krajów, bo nawet wiodąca prym Szwecja ma tutaj różnicę 6%.

Przedstawione liczby wynikają z badania preferencji studentów przeprowadzonego przez Universum w 2022 i nie są to rzeczywiste rozbieżności w płacach.  Obrazują one, że już na etapie studiów zjawisko gender gap jest bardzo widoczne i występuje w mniejszym lub większym stopniu we wszystkich badanych krajach.

Wydaje się, że temat nie jest ignorowany: 4 listopada obchodzony jest Europejski Dzień Równej Płacy. Zasada równości wynagrodzeń dla kobiet i mężczyzn jest regulowana prawem Unijnym3. Artykuł 4 Dyrektywy 2006/54/WE wdraża zasadę równości wynagrodzeń, stanowiąc, że za taką samą pracę lub za pracę tej samej wartości – bezpośrednia i pośrednia dyskryminacja ze względu na płeć jest zakazana we wszystkich aspektach i warunkach wynagrodzenia, natomiast w Polsce zakaz dyskryminacji płacowej wyrażony jest w art. 183c Kodeksu Pracy.

W marcu 2021 Komisja Europejska przedstawiła propozycję dotyczącą przejrzystości wynagrodzeń. Na jej podstawie istniałby obowiązek informowania osób ubiegających się o pracę o wynagrodzeniu oraz poziomie wynagrodzenia osób wykonujących taką samą pracę, oraz obowiązek składania przez duże przedsiębiorstwa sprawozdań w sprawie różnic wynagrodzenia ze względu na płeć. Prawo jeszcze nie weszło w życie, ale fakt, że toczą się w tym kierunku dyskusje powinien być dla pracodawców motywacją, żeby już dzisiaj planować działania, które stopniowo doprowadzą do wyrównania istniejących różnic. Wydaje się, że jawność wynagrodzeń w ogłoszeniach o pracę mogłaby być dobrym początkiem.

Potrzebne są kompleksowe rozwiązania, które będą wpływać na przyczyny nierówności płacowych, w tym ułatwienia kobietom powrotu do pracy po urodzeniu dzieci w postaci dostępu do instytucji opiekuńczych, dostępu do programów szkoleniowych oraz większej elastyczności organizacji czasu pracy (w Polsce zmiany w Kodeksie Pracy w tym zakresie wejdą w życie w styczniu 2023).

A jakie poglądy mają na ten temat studenci? W badaniu Universum odpowiadają, które z 40 atrybutów najbardziej zwracają uwagę, przy wyborze przyszłego pracodawcy. Jednym z branych pod uwagę aspektów jest działanie na rzecz równości płci. W Szwecji w 2022 roku atrybut ten zajął 21 pozycję z 40 na liście, a w Niemczech i we Francji miejsce 30. Jeśli chodzi o Polskę, działanie na rzecz równości płci zyskuje na znaczeniu, w badaniu studentów 2022 zajęło pozycję 26 (o 6 „oczek” wyżej niż w 2020).

 

1. Global Gender Gap Report 2022 (Global Gender Gap Report 2022 | World Economic Forum (weforum.org))
2. Builetyn Informacji Publicznej RPO (Luka płacowa w zarobkach kobiet. Jak z nią walczyć - RPO do Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii (brpo.gov.pl))
3. Traktat o Unii Europejskiej, (art. 157 ust. 1–2).

Przypisy