Dołącz do czytelników
Brak wyników

Mental health

26 września 2022

NR 30 (Wrzesień 2022)

Przepis na dobrostan

0 90

W wyniku wydarzeń na świecie z ostatnich dwóch lat (pandemia COVID-19, wybuch wojny w Ukrainie, kryzys gospodarczy itp.) priorytetyzacja dobrostanu i zdrowia psychicznego wydaje się bezdyskusyjna. Jak prognozowała już dekadę temu WHO, w 2030 r. depresja może być główną przyczyną niepełnosprawności człowieka.

Dobrostan jako priorytet

W 2020 r. ogólnoświatowe badanie przeprowadzone przez Instytut Gallupa ukazało, że 7 na 10 osób zmaga się z trudnościami lub cierpi w życiu, a sam Instytut apeluje, że kolejna pandemia, której doświadczymy, będzie pandemią chorób psychicznych. W jednej z najnowszych publikacji Gallupa Clifton i Harter przekonują, że najlepszym miejscem, w którym można rozpocząć działania prewencyjne i profilaktyczne, jest miejsce pracy. Z najnowszych globalnych analiz Instytutu wynika, że dobra i angażująca praca to podstawa dobrze prosperującego życia, to podstawa rozkwitu (thriving life). Jednak aż 78% populacji pracującej nie jest zaangażowana w swoją pracę, a praca nie daje satysfakcji i spełnienia. Dlatego tak zasadne wydaje się podejmowanie przez organizacje działań propagujących i rozwijających dobrostan. Autorzy informują, że najbardziej zaangażowani pracownicy (thriving employees) mają 53% niższą absencję spowodowaną problemami zdrowotnymi, ci zaś, którzy zmagają się z trudnościami i cierpieniem, mają znacznie większe obciążenie chorobami (m.in. z powodu diagnozy depresji czy zaburzeń lękowych), co przekłada się również na ich produktywność i wydajność. Działania na rzecz dobrostanu wpływają pozytywnie nie tylko na pracowników, lecz także na organizację i jej wyniki operacyjne. Potrzebujemy zatem paradygmatu, w którym dobrostan jest priorytetem. Paradygmat taki wymaga jednak, by abstrakcyjny konstrukt dobrostanu był namacalny, mierzalny, ale możliwy do utożsamienia się na poziomie jednostki. Niezwykle ważne jest zatem, żeby działania na rzecz dobrostanu pracowników opierały się o rzetelne, potwierdzone empirycznie teorie i modele. 
Psychologia pozytywna opracowała kilka ram i modeli, które próbują przekształcić efemeryczny konstrukt dobrego samopoczucia czy też dobrego bycia/życia w zoperacjonalizowany, namacalny i mierzalny konstrukt. Liczne proponowane definicje, również te spoza obszaru psychologii pozytywnej, mają odpowiednie środki i implikacje dla praktyki. Światowa Organizacja Zdrowia np. w swej definicji obejmuje wymiary fizyczny, psychiczny i społeczny. Teorie w ramach psychologii pozytywnej skupiają się na aspektach mentalnych i społecznych, koncentrując się w dużym stopniu na doznaniach subiektywnych, włączając mieszankę wymiarów hedonistycznych i eudajmonistycznych. Modele dobrostanu oferują uproszczenie złożoności świata w prostej, pełnej znaczenia formie. Nie ma jednego właściwego modelu dobrostanu, mogą być one użyteczne w różnych podejściach i planowanych interwencjach rozwojowych.

POLECAMY

Teoria dobrostanu Seligmana 

Jedną z teorii dobrze sprawdzających się w ramach interwencji rozwojowych wewnątrz organizacji jest teoria dobrostanu (The Well-being Theory) Martina Seligmana, której model PERMA już ponad dekadę temu stał się użyteczną ramą do rozwoju dobrostanu w życiu. Jest ona zaktualizowaną wersją jego wcześniejszej koncepcji Autentycznego Szczęścia (authentic happiness). Definiuje on dobrostan jako konstrukt składający się z pięciu mierzalnych i niezależnych od siebie komponentów – każdy z tych elementów jest czymś realnym i wchodzi w skład dobrostanu, jednak żaden z osobna sam w sobie nie określa dobrostanu. Nie istnieje jedna miara, która umożliwiłaby operacjonalizację dobrostanu, mamy za to wiele rzeczy, które na dobrostan się składają – są one elementami dobrostanu. Zasadne jest więc projektowanie takich działań w firmie, które koncentrują się na wszystkich elementach dobrostanu. Według Seligmana każdy element dobrostanu musi przyczyniać się do poprawy samopoczucia, wielu ludzi musi go poszukiwać dla niego samego, musi również dawać się zdefiniować i zmierzyć niezależnie od pozostałych elementów.
W seligmanowskiej teorii dobrostanu jest pięć elementów składających się na dobrostan, z których każdy cechuje się ww. trzema właściwościami:

  • pozytywne emocje (positive emotion),
  • zaangażowanie (engagement),
  • związki z innymi (relationships),
  • sens (meaning),
  • osiągnięcia (accomplishments).

Model znany jest powszechnie pod akronimem PERMA, będącym skrótem od pierwszych liter angielskich nazw jego kolejnych elementów.
Przyglądając się pokrótce każdemu z komponentów, możemy lepiej zrozumieć istotę modelu, jak również projektować trafne i skuteczne interwencje, których celem jest rozwój dobrostanu na poziomie zarówno jednostki, jak i organizacji.  

Pozytywne emocje

To pierwszy i fundamentalny element teorii dobrostanu. Odnoszą się do „życia przyjemnego”, wychwytują hedonistyczne aspekty życia, odzwierciedlając odczuwane korzyści z dążenia do przyjemności i ucieczki od bólu. Co ważne, nacisk na emocje pozytywne nie neguje emocji negatywnych i nieprzyjemnych – negatywne emocje sygnalizują, że na zewnątrz lub wewnątrz coś jest nie tak i wymaga uwagi i troski. Jednak liczne badania i metaanalizy wykazują, że częstsze doświadczanie emocji pozytywnych wiąże się z wieloma korzyściami, włączając w to jakościowe relacje społeczne, sukces w pracy, dobre zdrowie fizyczne, krótszy okres rekonwalescencji po chorobie, a nawet dłuższe życie. Pozytywna emocjonalność, która koreluje z wynikami dobrego życia, wynika z myślenia i zachowania w sposób promujący zdrowie, życia zgodnego z wyznawanymi wartościami i zaspokajania podstawowych potrzeb kompetencji, relacji i autonomii – czynników niezbędnych do wzbudzania motywacji wewnętrznej (teoria autodeterminacji).

Zaangażowanie

To „gratyfikujący stan pełne...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Tylko w ten weekend kupisz prenumeratę aż 35% TANIEJ

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "HR Business Partner"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy