Dołącz do czytelników
Brak wyników

Mental health

18 sierpnia 2022

NR 29 (Sierpień 2022)

Czas na kapitał psychologiczny

0 58

Dobrostan pracowników to w ostatnim czasie chyba najczęściej poruszany w organizacjach temat. To niewątpliwie zasługa trudnego czasu pandemii, zmieniającego się świata i – wydaje się – wszechobecnego stresu. Gdy zadamy sobie pytanie, czy ostatnie, trudne dwa lata przyniosły coś pozytywnego, na pewno jest to wzrost świadomości i wagi zdrowia oraz kondycji psychofizycznej pracowników.

Wiemy, że pracownicy potrzebują wsparcia organizacji w zakresie dbania o dobrostan osobisty, jak jednak podejść do tematu podejmowania interwencji prozdrowotnych i rozwojowych tak, żeby faktycznie zyskali na tym zarówno członkowie zespołów, jak i organizacja? Jednym z pomysłów, rzetelnie opisanych i obsadzonych w nauce, są interwencje skoncentrowane na rozwoju kapitału psychologicznego. 
Kapitał psychologiczny (Psychological Capital, PsyCap) to konstrukt teoretyczny wywodzący się z nurtu psychologii pozytywnej, trendu Positive Organizational Scholarship (POS) oraz pozytywnych zachowań pojawiających się w kontekście organizacyjnym (Positive Organizational Behaviour, POB). Definiowany jest jako: 
(...) pozytywny stan rozwoju jednostki, który charakteryzuje się: (1) posiadaniem przekonania o skutecznym podejmowaniu się i wkładaniu niezbędnego wysiłku w realizację wymagających zadań (self-efficacy); 
(2) dokonywaniem pozytywnych atrybucji na temat powodzenia i osiągania sukcesu obecnie i w przyszłości (optimism); (3) wytrwałością w dążeniu do celów, a w razie konieczności umiejętnością zmiany dróg dojścia do celów (hope); oraz (4) zdolnością do utrzymywania i powrotu do równowagi psychicznej w przypadku napotkania trudności lub przeciwności losu, a nawet wykraczanie poza nie, w celu osiągnięcia sukcesu (resilience). 
W jego skład wchodzą więc cztery wewnętrzne pozytywne zasoby psychologiczne:

POLECAMY

  • nadzieja na sukces (hope),
  • przekonanie o własnej skuteczności (efficacy),
  • rezyliencja (resilience),
  • optymizm (optimism),

które razem tworzą akronim HERO. To czwórka zasobów mająca wpływ na postawy, nastawienia, zachowania, wydajność i dobrostan. Z perspektywy praktycznych działań rozwojowych w organizacji szczególnie istotne wydaje się kryterium plastyczności i otwartości kapitału psychologicznego na zmiany i rozwój.
Przyglądając się pokrótce każdemu z zasobów z osobna, możemy lepiej zrozumieć ich istotę, a co za tym idzie, dobierane do nich interwencje rozwojowe. 
Na szczególną uwagę w kontekście projektowania i podejmowania działań interwencyjnych i rozwojowych zasługuje fakt, iż połączenie wszystkich czterech komponentów kapitału psychologicznego prowadzi do efektu synergii – występując wspólnie, wynik ich oddziaływania jest większy niż suma pojedynczych oddziaływań każdego z nich, co jest również spójne z koncepcją karawany zasobów Hobfolla, który sugeruje, że zasoby łączą się w zespoły, w których wzajemnie, synergicznie na siebie oddziałują.
Na zasadność podejmowania w organizacji interwencji rozwojowych wzmacniających kapitał psychologiczny pracowników wskazują przykłady badań podanych przez Lidię Czarkowską i Agnieszkę Zawadzką-Jabłonowską, które potwierdzają, że poziom kapitału psychologicznego można podnosić poprzez stosowanie krótkich interwencji treningowych i interwencji coachingowych oraz postulat, że inwestowanie w rozwój kapitału psychologicznego stanowi jeden z fundamentalnych elementów budowania przewagi konkurencyjnej organizacji biznesowych. 
Projektując interwencje rozwojowe dla pracowników, warto również zwrócić uwagę na metaanalizę, z której dowiadujemy się, że PsyCap jest pozytywnie powiązany z takimi zmiennymi, jak wydajność pracy, satysfakcja z pracy, zaangażowanie w organizację czy subiektywny dobrostan w pracy. Negatywnie zaś powiązany jest z intencją zmiany miejsca zatrudnienia, stresem i lękiem odczuwanym przez pracowników, wypaleniem zawodowym czy zachowaniami kontrproduktywnymi. Wspomniana metaanaliza wykazała również, że wysoki poziom kapitału psychologicznego sprzyja także poprawie jakości pracy i życia osobistego pracowników poprzez redukowanie poziomu odczuwanego stresu, co wydaje się być bardzo istotne w kontekście wydarzeń dwóch ostatnich lat, które mogły mieć wpływ na kondycję i samopoczucie pracowników.
Na szczególną uwagę w kontekście podejmowania działań interwencyjnych w obszarze budowania PsyCap zasługuje zjawisko rozprzestrzeniania się kapitału psychologicznego – mechanizm zarażania, przez które kapitał psychologiczny rozprzestrzenia się:

  • w dół, od liderów do pracowników,
  • w górę, od pracowników do liderów,
  • na boki, wśród członków zespołu.

Pozytywne nastawienie lidera może rozprzestrzeniać się w dół do pracowników, zwiększając ich kapitał psychologiczny i wydajność. PsyCap liderów może wpływać na PsyCap ich zespołów, a efekty rozprzestrzeniania od liderów do pracowników mogą być w...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "HR Business Partner"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy