Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo pracy w praktyce

28 marca 2019

NR 9 (Marzec 2019)

Pracownicze Plany Kapitałowe - Skuteczny sposób na oszczędzanie, czy jedynie dodatkowy obowiązek dla pracodawcy?

0 192

O PPK słyszymy już od połowy lutego 2017 r., kiedy to Rada Ministrów przyjęła nową wizję rozwoju Polski „Strategia Odpowiedzialnego Rozwoju – Program Budowy Kapitału”, opracowaną przez Ministerstwo Rozwoju. Twórcy ustawy szacują, że na uczestnictwo w PPK do 2025 r. zdecyduje się nawet 50% uprawnionych osób. Czas pokaże, czy uda się osiągnąć tak ambitny poziom partycypacji w PPK.

PPK to pracowniczy plan kapitałowy stanowiący dodatkowe zabezpieczenie na emeryturę. Jego ideą jest gromadzenie oszczędności i ich inwestowanie w celu pomnożenia i poprawy sytuacji osób zatrudnionych po ukończeniu przez nie 60. roku życia. PPK są współfinansowane przez podmiot zatrudniający, osobę zatrudnioną oraz państwo. PPK nie gwarantują jednak dodatniej stopy zwrotu z inwestycji. PPK są systemem powszechnym, zorganizowanym i związanym z zakładem pracy.

Obowiązek tworzenia PPK

Powszechność systemu PPK oznacza, że obowiązek utworzenia PPK będzie obejmował prawie wszystkich przedsiębiorców bez względu na podstawę prawną zatrudnienia załogi (pracownicza lub cywilnoprawna) oraz i jej liczebność. Nawet jeśli wszystkie osoby zatrudnione mające prawo uczestniczyć w PPK złożą deklarację, że nie chcą oszczędzać w PPK, to przedsiębiorca i tak będzie zobowiązany PPK utworzyć. Co do zasady, jednym z nielicznych wyjątków zwalniających z powyższego obowiązku będzie prowadzenie Pracowniczego Programu Emerytalnego (PPE), o ile zostaną spełnione określone wymogi.
Co więcej, obowiązek tworzenia PPK będzie również ciążył na podmiotach z siedzibą za granicą, jeżeli zatrudniają w Polsce pracowników lub osoby na umowach cywilnoprawnych podlegających pod polski system ubezpieczeń społecznych.

Ważne

Obowiązek utworzenia PPK jest powiązany z liczebnością osób zatrudnionych u danego przedsiębiorcy. I tak, ustawa o PPK obejmie:

  • od 1 lipca 2019 r. podmioty zatrudniające co najmniej 250 osób,
  • od 1 stycznia 2020 r. podmioty zatrudniające co najmniej 50 osób,
  • od 1 lipca 2020 r. podmioty zatrudniające co najmniej 20 osób,
  • od 1 stycznia 2021 r. pozostałe podmioty, w tym jednostki sektora finansów publicznych.


Obowiązek utworzenia PPK nie obejmie m.in. podmiotów zatrudniających, które w dniu objęcia ich ustawą o PPK prowadzą PPE oraz naliczają i odprowadzają składki podstawowe do PPE w wysokości co najmniej 3,5% wynagrodzenia, jeżeli do PPE przystąpiło co najmniej 25% osób zatrudnionych w tym podmiocie. Te warunki muszą być utrzymane przez cały okres prowadzenia PPK, w przeciwnym razie podmiot zatrudniający będzie zobowiązany utworzyć PPK i przez jakiś czas prowadzić oba programy (do momentu ewentualnej likwidacji PPE).
Objęcie danego podmiotu ustawą o PPK oznacza, że w ciągu niecałych trzech miesięcy trzeba będzie PPK utworzyć. W praktyce utworzenie PPK polega na podjęciu szeregu czynności związanych z zawarciem z wybraną instytucją finansową dwóch umów stanowiących podstawy PPK: umowy o zarządzanie PPK i umowy o prowadzenie PPK. 

Procedura utworzenia PPK

Założenie PPK wymaga w szczególności podjęcia następujących działań: 

  • wybrania instytucji finansowej, z którą ma zostać zawarta umowa o zarządzanie PPK;
  • uzgodnienia tego wyboru z zakładową organizacją związkową, a jeśli taka nie działa u danego podmiotu zatrudniającego – z reprezentacją osób zatrudnionych wyłonioną w trybie przyjętym w danym podmiocie;
  • zawarcia umowy o zarządzanie PPK z wybraną instytucją finansową – nie później niż na 10 dni roboczych przed dniem, w którym w stosunku do pierwszej osoby zatrudnionej dany podmiot jest zobowiązany zawrzeć umowę o prowadzenie PPK;
  • zarejestrowania programu w ewidencji PPK; taka rejestracja jest po stronie instytucji finansowej;
  • zawarcia kolejnej umowy z instytucją finansową – umowy o prowadzenie PPK w imieniu i na rzecz każdej osoby zatrudnionej – po upływie trzeciego miesiąca zatrudnienia w podmiocie zatrudniającym, nie później niż do 10. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin trzech miesięcy zatrudnienia; taka umowa jest jedna, a załącznikiem do niej jest aktualna lista uczestników PPK.

Rezygnacja z PPK

Osoba zatrudniona uczestnicząca w PPK ma prawo w każdym momencie złożyć deklarację o nieoszczędzaniu. Taka deklaracja jest skuteczna w miesiącu jej złożenia. Oznacza ona, że ani podmiot zatrudniający, ani osoba zatrudniona nie będą już dokonywać wpłat na rzecz PPK. Dotychczas zgromadzone środki będą nadal inwestowane w ramach PPK, chyba że osoba zatrudniona złoży wniosek o ich wcześniejszą wypłatę.
Deklaracja o nieoszczędzaniu jest ważna przez cztery lata. Jeśli osoba zatrudniona po upływie tego terminu w dalszym ciągu nie chce oszczędzać, powinna ponownie złożyć deklarację. Jeśli tego nie zrobi, to od 1 kwietnia zostanie automatycznie zapisana do PPK (nie dotyczy osób między 55. a 70. rokiem życia – tam zapis jest na wniosek takiej osoby) i będą za nią dokonywane wpłaty do PPK (dopóki nie złoży ewentualnej nowej deklaracji).
W każdym momencie można natomiast odwołać deklarację i przystąpić do PPK ze skutkiem od kolejnego miesiąca.

Wpłaty do PPK

Wpłaty dzielimy na obowiązkowe i dodatkowe. Te ostanie to dobrowolne wpłaty zadeklarowane przez podmiot zatrudniający lub uczestnika PPK. 
Podstawą wpłat jest wynagrodzenie rozumiane jako podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Ważne

Procedura zapisu danej osoby do PPK, co do zasady, zależy od wieku tej osoby: 

  1. Osoby, które nie ukończyły 55 lat, zostaną zapisane do PPK automatycznie, chyba że złożą wcześniej deklarację o nieoszczędzaniu w PPK.
  2. Osoby między 55. a 70. rokiem życia, co do zasady, mogą przystąpić do PPK jedynie na swój wniosek.
  3. Z kolei osoby, które ukończyły 70. rok życia, nie będą mogły przystąpić do PPK. Każdej osobie, niezależnie od tego, czy obejmuje ją automatyczny zapis do PPK, czy też przystąpiła do PPK na wniosek, przysługuje prawo wypisania się z programu.


Z kolei wpłaty dodatkowe mogą wynosić:

  • do 2,5% wynagrodzenia uczestnika w przypadku podmiotu zatrudniającego,
  • do 2% wynagrodzenia uczestnika PPK.

Wpłaty są obliczane i pobierane przez podmiot zatrudniający w terminie wypłaty wynagrodzenia. Przekazywane są natomiast do instytucji finansowej do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostały obliczone i pobrane. Jeśli wynagrodzenie wypłacane jest w okresach krótszych niż jeden miesiąc, wpłaty dokonywane są w terminie do ostatniego dnia miesiąca.
Wpłaty są naliczane z wynagrodzenia brutto, wpłata osoby zatrudnionej jest natomiast potrącana z jej wynagrodzenia netto. Wpłaty po stronie podmiotu zatrudniającego są zwolnione ze składek na ubezpieczenie społeczne i stanowią, co do zasady, koszty uzyskania przychodu. 
Od wpłaty podmiotu zatrudniającego osoba zatrudniona płaci jeszcze podatek dochodowy.
Roszczenia z tytułu wpłat do PPK ulegają przedawnieniu po upływie pięciu lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z żądaniem zapłaty zaległych składek może wystąpić (była) osoba zatrudniona, jak również instytucja finansowa.
Środkami gromadzonymi w PPK będą zarządzać instytucje finansowe zarejestrowane na specjalnym portalu PPK:

  • towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI),
  • powszechne towarzystwa emerytalne (PTE), 
  • pracownicze towarzystwa emerytalne,
  • zakłady ubezpieczeń.
     

Polityka inwestycyjna jest ściśle określona w ustawie i, co do zasady, uzależniona od wieku uczestnika. Im starszy jest uczestnik, tym mniejszy jest akceptowany poziom ryzyka finansowego.

Dofinansowanie ze strony państwa

Oprócz wpłat do PPK finansowanych przez podmiot zatrudniający i uczestnika PPK, środki gromadzone na rachunku PPK pochodzą również od państwa. Każdy uczestnik PPK, który będzie oszczędzał w PPK przez trzy miesiące, otrzyma ze strony państwa jednorazową wpłatę powitalną w kwocie 250 zł. Taka wpłata powitalna będzie przysługiwała tylko jeden raz. Nagradzane będzie również systematyczne oszczędzanie. Jeżeli w danym roku kalendarzowym uczestnik PPK zgromadzi co najmniej kwotę wpłat podstawowych należnych od kwoty stanowiącej 6-krotność minimalnego wynagrodzenia, to otrzyma od państwa dopłatę roczną w wysokości 240 zł. Taka dopłata może być powtarzana każdego roku, jeżeli będzie spełniony powyższy warunek.
Oba świadczenia są finansowane z Funduszu Pracy.

Korzystanie ze środków PPK

Podstawowym celem PPK jest zwiększenie bezpieczeństwa finansowego osób zatrudnionych w związku z osiągnięciem 60. roku życia, przy czym PPK nie wymaga przejścia na emeryturę w celu rozpoczęcia korzystania ze zgromadz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "HR Business Partner"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy