Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wywiad

3 grudnia 2021

NR 25 (Listopad 2021)

Wywiad z psychologiem: czy organizacje są odpowiedzialne za well-being pracowników?

0 251

Rozmowa z Małgorzatą Ohme, psycholożką, dziennikarką oraz Chief Impact Officer i współzałożycielką Mindgram – pierwszej w Polsce najnowocześniejszej platformy oferującej wsparcie psychologiczne i rozwój osobisty dla pracowników.

Pani Małgorzato, dziękuję za rozmowę i chęć podzielenia się swoją wiedzą na temat wypalenia zawodowego i zdrowia psychicznego w miejscu pracy. Może zacznijmy od definicji, czym jest wypalenie zawodowe?
Ja bardzo dziękuję za zaproszenie i cieszę się, że rozmawiamy o tak ważnym temacie. Wypalenie zawodowe lub syndrom wypalenia zawodowego to stan emocjonalnego i fizycznego wyczerpania. Wiąże się ściśle ze środowiskiem zawodowym i jest przede wszystkim wynikiem długotrwałego stresu. Może pojawić się, gdy praca nie daje satysfakcji, a pracownik przestaje się rozwijać, czuje się przepracowany. Odczuwa niezadowolenie z wykonywanego zajęcia, które niegdyś sprawiało mu przyjemność. Może w związku z tym przeżywać doświadczenie swoistej utraty. Muszę tutaj podkreślić, że to zjawisko jest związane z pracą i wpływa nie tylko na pracownika, ale także na jego kręgi i całe organizacje.

Dlaczego pracownicy wypalają się zawodowo?
Przyczyny wypalenia zawodowego mogą być różne i należy na nie patrzeć przez pryzmat indywidualny, interpersonalny i organizacyjny. Nie ulega wątpliwości, że głównymi powodami wypalenia są długotrwały stres, brak efektywnych mechanizmów radzenia sobie z nim i brak wsparcia ze strony pracodawcy. Instytut Gallupa podkreśla, że stres u pracowników na świecie wzrasta już od ponad dekady, a pandemia jeszcze bardziej uwydatniła jego skutki.

Jak wypalenie zawodowe wpływa na funkcjonowanie pracownika?
U każdego wypalenie objawia się inaczej. Symptomami mogą być m.in. problemy ze snem, bóle głowy, problemy ze strony układu pokarmowego, chroniczne zmęczenie, rozdrażnienie, przygnębienie, poczucie bezsilności czy trudności z koncentracją. Wypalony pracownik może częściej niż zwykle sięgać po alkohol lub inne używki. W Polsce ponad 60% pracowników doświadczyło objawów wypalenia zawodowego, co stawia nasz kraj na 3. miejscu w Europie pod względem liczby osób z symptomami tego syndromu1. To bardzo niepokojące dane.

Jakich innych problemów związanych z kondycją psychiczną doświadczają pracownicy?
Większość problemów, jakich doświadczają pracownicy w miejscu zatrudnienia, związanych jest ze stresem i przeciążeniem pracą. Długotrwały stres może powodować zaburzenia somatyczne (np. bóle głowy, brzucha), zaburzenia relacji i ogniska domowego. Pracownicy mogą częściej sięgać po używki, a nawet doświadczać zaburzeń zdrowia psychicznego, np. depresji, stanów lękowych, uzależnień, zaburzeń odżywiania, co może w konsekwencji prowadzić do samobójstw. Żyjemy w erze, gdzie choroby cywilizacyjne występują coraz częściej – wg prognoz WHO depresja do 2030 roku znajdzie się na 1. miejscu wśród chorób. Już teraz cierpi na nią ponad 264 miliony osób na całym świecie!3

Co oznaczają dla pracodawcy wypalenie zawodowe i pogorszona kondycja psychiczna pracowników?
Przede wszystkim to zmniejszona wydajność zawodowa, ale również zwiększone koszty utrzymania stanowiska. Wypalony pracownik niechętnie odpowiada na maile i telefony, często boi się pójść do pracy, więc pojawia się coraz większa absencja. Często doświadcza chronicznego zmęczenia i znacznego spadku motywacji. Brakuje mu chęci do pracy, co powoduje zmniejszenie produktywności. Z kolei silne emocje (irytacja, gniew) wywołują liczne spięcia i kłótnie ze współpracownikami lub wręcz odwrotnie – izolują członka od zespołu. Problemy somatyczne towarzyszące gorszej kondycji psychicznej powodują, że taki pracownik częściej bierze wolne. To bardzo złożony problem, a pracodawcy coraz częściej będą się mierzyć z jego konsekwencjami.
Oficjalne wpisanie wypalenia zawodowego do Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych przez Światową Organizację Zdrowia powoduje, że organizacjom grozi zalew zwolnień lekarskich w 2022 roku, a w związku z tym zwiększone wydatki wynikające z utrzymania pracownika na długoterminowym zwolnieniu oraz konieczności zatrudnienia i szkolenia nowych pracowników. Według Instytutu Gallupa oraz Global Wellness Institute tylko w Stanach sam stres kosztuje pracodawców około 300 bilionów dolarów rocznie2.

Co pracodawcy mogą zrobić, żeby pomóc pracownikom, którzy zmagają się z dużym stresem, wypaleniem zawodowym i innymi problemami związanymi z kondycją psychiczną?
Pracodawcy powinni skupić się na działaniach profilaktycznych, a także udzielić pomocy tym, którzy już teraz doświadczają skutków pogorszonej kondycji psychicznej. Na pracodawcach i działach HR spoczywa ogromna odpowiedzialność. Są oni zobowiązani do stworzenia miejsca pracy, które promuje równość, przyjazne środowisko pracy i umożliwia pracownikom osiągnięcie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. Współczesny pracodawca powinien wspierać jednostkę na wiele różnych sposobów, np. poprzez oferowanie wsparcia psychologicznego, promocję działań profilaktycznych oraz szkolenia pracowników, aby każdy był świadomy wyzwań związanych z kondycją psychiczną i mógł aktywnie uczestniczyć w budowaniu pozytywnej i zdrowej kultury pracy. Działania profilaktyczne wymagają głębokich zmian systemowych, takich jak model pracy wspierający work-life balance, sprawiedliwe wynagrodzenie, przejrzysta i motywująca ścieżka rozwoju zawodowego czy przyjazne warunki pracy.
Organizacje powinny motywować pracowników do rozwoju, oferując odpowiednie wynagrodzenie, możliwość awansu oraz powierzanie zadań adekwatnych do kompetencji i możliwości. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest oferowanie dostępu do narzędzi promujących efektywne metody walki ze stresem (np. medytacji), zapewnienie warsztatów z zakresu komunikacji, rozwiązywania konfliktów, zarządzania stresem czy samorozwoju. 

Czy istnieją narzędzia lub rozwiązania chroniące pracownika przed wypaleniem zawodowym i wspierające kondycję psychiczną?
Już teraz na rynku istnieje szereg narzędzi wsparcia pracowników. Jesteśmy coraz bardziej świadomi, temat well-beingu i zdrowia psychicznego staje się powszechny. Niestety polski system nie wspiera holistycznego podejścia do zdrowia psychicznego, a w organizacjach oferuje się głównie opiekę medyczną i kartę sportową. Przed nami długa droga, ale naprawdę warto ją podjąć. Za oceanem od dawna prężnie działają platformy wsparcia psychicznego, a oferowanie dostępu dla pracowników jest podstawą systemu benefitowego. 
Na polskim rynku istnieje kilka organizacji, które wspierają kondycję psychiczną pracowników. Jedną z nich jest Mindgram, który mam przyjemność współtworzyć. W ramach jednej platformy integrujemy najważniejsze rozwiązania well-being oraz oferujemy holistyczny i kompleksowy system wsparcia kondycji psychicznej pracowników i ich rodzin. Stawiamy przede wszystkim na profilaktykę i wczesną interwencję oraz łączymy programy wsparcia dostępne na rynku w jedno innowacyjne i efektywne rozwiązanie. Dzięki warsztatom na platformie pracownicy zdobywają praktyczne umiejętności, które pomogą im poradzić sobie ze stresem, codziennymi wyzwaniami i ułatwią wdrażanie zdrowych nawyków. Z kolei treningi mindfulness, medytacji i relaksacji pomogą się odprężyć, wyciszyć i zapewnią dobry sen. W Mindgram oferujemy nieograniczony dostęp do czatu z psychologiem, psychodietetykiem, psychologiem dziecięco-młodzieżowym i mentorem biznesu. Pracownicy dodatkowo mogą skorzystać również z sesji psychoterapeutycznych online. Ponadto pomagamy wdrażać strategie well-beingowe w firmach, organizujemy kampanie związane ze zdrowiem psychicznym i well-beingiem oraz szkolenia dla menedżerów.

Czy profilaktyka wypalenia zawodowego i zaburzeń psychicznych to odpowiedzialność biznesowa, leżąca po stronie HRowców i pracodawców?
Każdy z nas jest odpowiedzialny za własny well-being. Pracodawcy są coraz bardziej świadomi, jak bardzo kultura organizacji wpływa na kondycję psychiczną pracowników. Mogą oferować narzędzia wspierające, jednak odpowiedzialność leży na nas wszystkich, ponieważ ostateczna decyzja o korzystaniu z tego typu narzędzi będzie należała do nas samych. Kluczowe znaczenie ma tutaj HR, na którym spoczywa projekt strategii well-beingowej i jego wdrożenie do firmy. Właśnie taki well-being ma potencjał biznesowy i może pomóc w budowie zdrowych, odpornych i silnych organizacji oraz, oczywiście, przynosić korzyści finansowe.

Pani Małgorzato, bardzo dziękuję za rozmowę. Mam nadzieję, że świadomość pracodawców i pracowników w zakresie well-beingu oraz zdrowia psychicznego będzie coraz większa.
Też mam taką nadzieję, życzę tego sobie i pracodawcom oraz pracownikom, bo ostatecznie skorzystamy na tym wszyscy. Dziękuję za rozmowę.  

Bibliografia:

  1. Group Health Report, STADA, 2019, dostęp z dn. 06.10.2021.
  2. WHO, dostęp z dn. 26/11/2021.
  3. stres.org, dostęp z dn. 26/11/2021.

Przypisy